„О“ за одмазда

Веќе една деценија живееме во 21 век, новиот милениум, епохата во која човештвото треба(ше) да ги закопа воените секири, да го минимизира еколошкиот притисок врз планетата, да ја развие медицината, да ја елиминира сиромаштијата и воопшто да ги подобри условите за живеење на нас, Земјаните. Сепак, кога ќе прочитам работи како оваа, се чувствувам како повторно некои мутави силеџии да нè враќаат назад во Средниот Век (Dark Ages, оригиналниот англиски термин, ми се чини повеќе прикладен).

Inpress: Вчера околу 09:00 часот во Струга на ул. „Пролетерски бригади“, И.Ш. (1965) од с.Калишта со неколку истрели од огнено оружје - пиштол, непозната марка и калибар, се обидел да го лиши од живот Џ.Ш. (1950) од с.Радолишта, по што со ПМВ „Голф“ со охридски регистерски ознаки, го напуштил лице местото, додека Џ.Ш. не се здобил со повреди.

Според полициските извори, се работи за КРВНА ОДМАЗДА(!), една максимално ретроградна, нехумана и дивјачка идеја за делење правда, која влече корени од племенско - клановските облици за социјално организирање. Каубојското делење правда, каде платежно средство е човечки живот, е толку некомпатибилно со денешната ера на хуманизам и со современите етички норми, да не ги ни спомнувам законите, што делува шокантно кога човек ќе се сретне со нив. Некако, веста те начекува неспремен, на твојата морална вага немаш толку тешки тасови за контра-баланс, а мозокот не ти се занимавал со таква гнасотија од којзнае кога наназад.

Што сè трпи Земјава, јака ѝ душа.

Пијанистите на Романов на концерт во Охрид

Вечерва во катедралната црква Св. Софија во Охрид, за жал после некои перипетии со двојно дефинираниот час на почнување (ем 19:00, ем 21:00, зависи кого од организацијата на Охридско лето ќе го прашаш да ти го протолкува несреќниот плакат), се одржа завршниот концерт на семинарот по пијано под менторство на познатиот професор Борис Романов. Се работи за престижен семинар, на кој учество традиционално земаат млади таленти од повеќе страни на светот, што не е ни чудно, со обзир дека професорот Романов е, меѓу другото, менторот кој стои зад подемот на нашиот виртуоз, Симон Трпчевски.


F. Chopin - Sonata No.3 in h-moll, Op. 58, II movement

Оваа година, на завршниот концерт учествуваа десет пијанисти, изведувајќи комплексни дела за пијано во кои внесоа многу енергија и емоции. Јас не сум доволно познавач за да се дрзнам да ги оценувам, но вечерва не требаше големо познавање за да се препознаат талентите кои се претставуваа пред публиката. А еве ја и програмата:


С. Прокофјев: Четири самовили од балетот „Пепелашка“ (Пролет, Лето, Есен, Зима)
Марија Тренчевска


С. Прокофјев: Интермецо и Гавот од балетот „Пепелашка“
Огненка Герасимовска


Ф. Шопен: Соната бр. 3 во h-moll, оп. 58
Даниел Чурковски


Р. Шуман: Фанатазија во C-dur, оп. 17
Кристијан Каровски


Ј. Брамс: Интермецо, оп. 117 бр. 2
Даниел Гашпаровиќ


Ј. Брамс: Варијации на тема на Паганини (I и II тетратка)
Замир Кабо


М. Балакирев: Исламеј
Жарко Паунов


П. И. Чајковски: Концерт во G-dur, оп. 44
Нина Костова - Јаневска и пијано придружба: Марија Ѓошевска


С. Рахмањинов: Симфониски танци оп.45
Марија Ѓошевска и Дино Имери

Европа сега (балет)

Пред малку дојдов од балетската претстава „Европа сега, Европа без граници“, која се одржуваше како дел од програмата на овогодинешното Охридско лето. Настанот траеше околу 1 час, а се одржа во Античкиот театар. Подолу има неколку фотографии, кои за жал се со лош квалитет, што се должи на слабото осветлување на сцената (а заради далечината на сцената ни блицот не помагаше).



Учесници во претставата беа Македонскиот национален балет, како и балетски групи од: Италија, Грција, Украина, Португалија и Франција. Ова вака напишано звучи како голема бројка, но реално на сцена излегоа ни помалку, ни повеќе од 25 балетски уметници (по групи: 2 + 2 + 5 + 4 + 4 + 8). За жал, која група настапи по кој редослед мене ми остана нејасно, бидејќи таа информација ја немаше на веб сајтот на Охридско лето, според кој јас се информирам, а не беше ни поделена како програма пред почетокот.

И тука еден совет за спонзорите од следната година натаму: наместо една банка да ми дава флаер со понуда за нивен кредит, може од другата страна да ја постави програмата за таа вечер. Таа информација мене ќе ми биде корисна и најверојатно ќе ме натера флаерот да го чувам додека трае претставата, па дури и дома да го вратам за да си имам спомен што сум гледал.

Музичката подлога за балетот беше испирирана од балканската традиционална музика, што автоматски значи дека беше извонредно квалитетна, полна со енергија и силни емоции. Начув дека одеше нешто од квартетот на Драган Даутовски, но и некои џез обработки на музика од нашиот полуостров. Дури, ја имаше и песната „Ој девојче, девојче“, која го инспирира прекрасниот документарец „Чија е тази песен“ (објаснување, погледај), секако без текст (можеби намерно?). Кореографијата беше визуелен приказ на балканскиот менталитет, историја и сè друго што ја сочинува нашата светски уникатна балканштина. Танцот идеално пасуваше на музиката, без обзир дали спаѓаше во „класичен“ или „модерен“ стил. Космополитскиот дух, пацифизмот и пан-европската хуманистичка порака, кои и беа лајт-мотивот зад секој настап, му додадоа шлаг на врвот на балканскиот коктел, точно колку да се подистави човек за момент од оваа наша divide et impera ет(н)ичка дупка. Целиот аудио-визуелен пакет го доживеав така што повеќе пати се фаќав себеси како цупкам со ногата или ја клатам главата, пратејќи го ритамот, да не ја ни спомнувам насмевката, која беше поблага отколку на девојка која прв пат се појавува во рап спот.



Не ми се допадна тоа што балетскиот колаж траеше толку кратко - платив паркинг за 2 часа, а искористив само еден. Не ми се допадна тоа што, веќе симптоматично за нас, почетокот каснеше 20-тина минути (небаре белосветскиве уметници сакаа да ја потсетат публиката дека Европа ни касни).

Исто така, не ми се допадна тоа што цената на билетот (не само за оваа претстава, туку и за други) беше 500 денари. Јасно ми е дека организацијата на оваа манифестација чини многу пари, но реалноста е дека трибините од амфитеатарот требаше да ги исполнат не богати Белгијци или Германци, туку нашите обични, домашни и секојдневни „од први до први“ Македонци. Веројатно затоа во регуларниот дел од почетокот на претставата (додека се наплаќаа карти) истите тие трибини немаа ни 15% исполнетост.

Не ми се допаѓа и дека голем број луѓе добиваат пропусници под сомнителни околности, а многу од нив не ги ни користат. Оваа работа не е од сега, туку постои со години, дури да не речам и со децении, бидејќи и така нема да згрешам. Марфиевиот закон вели дека таквите се најзборливи за време на претставите и им пречат на другите, што во мојот случај и се потврди вечерва - една таква теткица од министерство, која седеше токму зад мене, уста не затвори, а гласот на десетка го пуштила.

Исто во моја близина, група деца се замуабетиле, се кикотат и тропкаат со лименки од сокови или пива. На една од девојките од групата мобилниот ѝ ѕвонеше најмалку 5 пати, а никој не ја посоветува да го исклучи. Никој не се појави ни да ги разбрка тие мали хулиганчиња, кои очигледно не беа заинтересирани за тоа што се случува на сцената.

Охридско лето е без сомневање најелитниот културен настан во нашата земја, фестивал кој веќе половина век ја става Македонија на мапата на светската култура. Такви манифестации се, барем кај побогатите земји, работа на престиж и се филувани со премногу гламур. Она што нам ни треба е овој фестивал да не изгуби на квалитет и, секако, на континуитет. Му требаат малку повеќе пари и малку подобар менаџмент за работите да дојдат на свое место. Проблемите не се ни премногу, ниту нерешливи, туку бараат само да им се обрати соодветно внимание.

Па така, имајќи го овој фестивал, ќе се тешиме дека барем еднаш во годината ќе можеме дома да ги имаме најголемите имиња од светската музичка и сценска култура, привилегија која најчесто е загарантирана за жителите од поголемите градови од најбогатите земји. Сепак, иако е сиромашен според некои статистики, Охрид има многу природни убавини, како и богата историја, со кои достојно ги пречекува и испраќа ѕвездите на уметноста, па дури на многу им останува во меморијата, крадејќи им воздишка кога некој ќе ги потсети на нивниот престој тука. Само уште тој пусти човечки фактор да го зауздаме некако.